کد خبر : 92996
تاریخ انتشار : 27 فروردین 1392 11:32
تعداد مشاهدات : 1022

نقش رسانه ها در تصمیم سازی

مدیر گروه تبلیغ وارتباطات دانشگاه سوره با بیان اینکه رسانه ها نقش مهمی در تصمیم سازی مردم دارند، اظهار کرد: فرض کنید فرد در ساختمانی است که از پنجره آن، نمی تواند متوجه وضع هوا شود ولی از رادیو تلویزیون اعلام می کنند که هوا بارانی یا سیل آساست؛ در نتیجه فرد تصمیم می گیرد لباس بارانی یا لباسی که او را از سرما محافظت کند، بپوشد. علاوه بر تاثیراتی که مخاطب از اخبار می پذیرد؛ تبلیغات نیز بر سبک زندگی افراد اثرگذار است.

دکتر امیدعلی مسعودی در گفت وگو با خبرنگار شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) افزود: قبل از اینکه فرد رفتاری را انجام دهد، در مورد آن رفتار تصمیم می گیرد و این تصمیم نمی تواند فارغ از علم و آگاهی باشد. حال به دست آوردن این علم و آگاهی دیگر مثل زمان گذشته نیست که دهان به دهان بچرخد. در جوامعی زندگی می کنیم که توده های انبوه انسان ها با سلایق مختلف زندگی می کنند و ارتباطات به صورت اجتماعی درآمده است. این ارتباطات اجتماعی را رسانه های جمعی پوشش می دهند. طبیعی است که اطلاعات و داده ها برای ارزیابی، تحلیل و تصمیم گیری بسیار مثمر ثمر هستند، به خصوص رسانه های مجازی و فضای اینترنت نقش موثری در تصمیم گیری های افراد ایفا می کنند.

امروزه مشارکت ها از حالت جمعی به سمت فردی سوق پیدا کرده است

او درباره تبعات حزبی بودن رسانه ها بر افکار مردم در غیاب رسانه های مستقل، گفت: در ایران احزاب وجود ندارند بلکه جریان های سیاسی حضور دارند و به جای حزب، جبهه وجود دارد اما یک واقعیت مهم که در دنیا در حال شکل گرفتن است، ورود رسانه های نوین در حلقه مشارکت افراد است. یک زمانی احزاب وجود داشتند و افراد کنار هم به مشارکت سیاسی می پرداختند و برای کسب رای کاندیدای مورد نظر خود، در انتخابات تلاش می کردند. امروزه این مشارکت ها از حالت جمعی به سمت فردی سوق پیدا کرده است.

مسعودی در ادامه اظهار کرد: قبلا رسانه ها خبری را پخش می کردند و جمع زیادی از مردم مصرف می کردند. گاهی مواقع روزنامه ای که امروز چاپ می شد فردا به دست مردم می رسید، اما در حال حاضر هر فردی می تواند تولید مطلب و محتوا کند، در عین حال که خبری در خبرگزاری ها می خواند نظرش را اعلام کند یا یک وبلاگ داشته باشد و خبرها را نقد کند. در شبکه های اجتماعی عضو شود و در مقابل شبکه های بزرگتری که وسایل ارتباط جمعی قدیم داشتند، تولید محتوا کند.

او با بیان اینکه در غیاب احزاب تا حدود زیادی رسانه های جدید مثل وبلاگ ها و شبکه های اجتماعی،  نقش محیطی را ایفا می کنند که هر فردی می تواند راجع به موضوع مورد علاقه اش مشارکت کند، گفت: یعنی فقط بحث سیاست نیست، بحث علاقه های شخصی هم هست. افرادی که علایق خاصی دارند می توانند در شبکه های اجتماعی این علایق را دنبال کنند. مشارکت یعنی مشورت و حضور پیدا کردن؛ بنابراین وقتی افراد از طریق رسانه های کوچک در معرض اطلاع و در جریان تحولات سیاسی قرار می گیرند، تقریبا می توان گفت این رسانه ها تا حدودی جای احزاب مدرن را پر می کنند.

رسانه های جدید امکان مشارکت همگانی را فراهم کرده اند

مدیر گروه تبلیغ وارتباطات دانشگاه سوره اظهار کرد: خلأ حزب نمی تواند با روابط سنتی گذشته پر شود. برای مثال در دیدگاه قبیله ای یک نفر می گفت به فلانی رای دهید و همه به او رای می دادند. این دیگر مشارکت نیست و جریان سنتی است که برای یک جریان سیاسی تعیین تکلیف می کند. فضایی که رسانه های جدید به وجود آوردند، امکان مشارکت همگانی را برای تمام سنین، مرد و زن و طبقات مختلف جامعه فراهم کرده است. پس سطح مشارکت سیاسی پایین نیست اما باید اذعان کرد در غیاب احزاب همچنان مشکل وجود دارد و ممکن است عمل مشارکت کمرنگ باشد که هم رسانه های جدید و هم شبکه های اجتماعی سنتی تا حدودی می توانند نقش احزاب را پر کنند.

او درباره دریافت اطلاعات اشتباه از رسانه ها و تاثیر آن بر مخاطبان گفت: در علم ارتباطات نظریه ای به نام دو مرحله ای بودن ارتباطات وجود دارد و می گوید به این شکل نیست که روزنامه ای مطلبی را چاپ کند و عامه مردم هم آن را بپذیرند. مردم به رهبران فکری مثل روحانیون، استادان دانشگاه، پزشکان و حقوقدانان مراجعه می کنند. هر فردی، به شخص یا اشخاصی برای حصول اطمینان از وقایع و رویدادها باور دارد، در خانواده بزرگترها مانند پدربزرگ یا عمویی که سوادش بیشتر است وجود دارند تا افراد به آنها مراجعه کنند. تحقیقات نشان داده است، تاثیر مطبوعات یک مرحله ای نیست و حالت گلوله جادویی را ندارد. اینطور نیست که پیام به صورت آنی اثر خودش را بر مخاطب بگذارد، عامه مردم هم به رسانه های سنتی و هم به رسانه های مدرن دسترسی دارند و هنگامی که به رهبران فکری خود مراجعه می کنند این مشکل خود بخود حل می شود و در واقع مشارکت افزایش پیدا می کند.

رسانه های مستقل از نیازهای مردم است

او در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه خلأ رسانه های مستقل را چطور می توان ارزیابی کرد به خبرنگار شفقنا گفت: به اعتقاد من در کنار روزنامه های حزبی، رسانه های مستقل از نیازهای مردم است. همانطور که علاوه بر نشریات سیاسی، مردم به نشریات سرگرم کننده نیز نیاز دارند رسانه های مستقل نیز از نیازهای آنهاست و نبود رسانه مستقل یک خلأ است که وجود دارد. متاسفانه بیشتر مطبوعاتی که می گویند مستقل هستند، مستقل نیستند و مشکل در همین قسمت است. هیچ اشکالی ندارد که رسانه ها صراحتا بگویند، می خواهند از چه جریانی و به چه دلایلی حمایت کنند. با توجه به اینکه در یک کشور اسلامی زندگی می کنیم این درست نیست که رسانه ای خود را طرفدار واژه های عدالت و استقلال اعلام کند اما در عمل از جریان خاصی حمایت کند زیرا شفاف سازی از وظایف مطبوعات است.

مسعودی بیان کرد: نشریاتی که دم از استقلال فکر، استقلال رای و استقلال سیاست می زنند مرتبا تیراژ و خریدارانشان کم و کمتر می شود، زیرا می خواهند با اخبار جنجالی تیراژ را بالا ببرند در حالی که اصل قضیه این است، جنسی که دست مشتری می دهند جنس اصل نیست و این یک نوع بیماری در مطبوعات ایجاد کرده است. برخی کلمات مثل عدالت و راستگویی شیوه روزنامه نگاری در کشور را دچار ابهام کرده است، یعنی واژگانی که اخلاقی هستند در غیراخلاقی بودن خود معنا می شوند. امید است نشریات حزبی با معرفی حزب خود به فعالیت بپردازند و موجب شوند مردم نیز دنبال جریان خاص و مورد تایید خودشان بروند.

او درباره روند تاثیرپذیری مخاطب از یک رسانه گفت: باید تجربیات دنیا را نگاه کرد. چرا هنوز از 4غول خبری دنیا آسوشيتدپرس ، يونايتدپرس ، رويتر، فرانس پرس و حتی ایتارتاس که جای خبرگزاری خاص شوروی سابق آمده است، صحبت می کنند؟ چرا بیشتر مطبوعات دنیا از 4 غول خبری که همه می دانند وابسته به امپریالیست هستند و منافعشان با شرکت های بزرگ چندملیتی گره خورده است، خبر می گذارند؟ این منابع خبری در طول تاریخ حیات خود به گونه ای عمل کردند که اعتماد مخاطب را جذب کردند، یعنی اعتبار منبع بسیار مهم است. آنها اگر دروغی هم گفتند به شکلی بوده که لابلای اخبار درست قابل هضم و جذب بوده است.

اعتماد مردم به یک رسانه موجب تاثیرپذیری از آن در تصمیم گیری ها می شود

این فعال رسانه یی افزود: اگر یک رسانه ای به عنوان یک منبع موثق نزد مخاطب شناخته شود اعتبار پیدا می کند. هر رسانه ای که اعتبار پیدا کند اعتماد مخاطب را جلب کرده است. وقتی مردم به یک رسانه اعتماد داشته باشند طبیعی است که اخبار آن رسانه در تصمیم گیری آنها تاثیر دارد. برای مثال وقتی فرد قیمت دلار را در یک سایت اینترنتی با آنچه در بازار است متفاوت می بیند برای کسب اخبار دیگر به آن سایت مراجعه نمی کند. به همین خاطر غول های بزرگ خبری سعی می کنند اخبار دروغ را لابلای اخبار موثق به خورد مخاطبان بدهند، نه اینکه متاسفانه مثل بعضی از پایگاه های خبری با اخبار جنجالی و غیر موثق یا حتی مبهم آن اعتماد و اعتباری هم که وجود دارد از بین ببرند.

او در پایان خاطرنشان کرد: به مرور زمان اعتبار منبع و اینکه چه مقدار مخاطبان به یک رسانه اعتماد داشته باشند، در تصمیم سازی آنها تاثیرگذار است. رسانه ها باید سعی کنند اخبار موثق و تحلیل های منطقی، درست و راهگشا به خورد مخاطبان بدهند. با روزنامه نگارهای تازه کار و غیر حرفه یی نمی توان کاری از پیش برد و خبرنگاران باید آموزش ببینند. امروزه کار خبر یک کار حرفه یی است و بنابراین باید هم به صورت تجربی و هم به صورت آکادمیک وارد این بازار پررقابت شد.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :