کد خبر : 93175
تاریخ انتشار : 8 اسفند 1390 11:56
تعداد مشاهدات : 915

بررسی تحلیلی تصاویر دیو و فرشته در نسخه ی چاپ سنگی عجائب المخلوقات قاجار


مقطع  تحصیلی .شماره ثبت259

کارشناسی ارشد نقاشی  عنوان پایان نامه نظری
بررسی تحلیلی تصاویر دیو و فرشته در نسخه ی چاپ سنگی عجائب المخلوقات قاجار
پایان نامه عملی صحبت اضداد استاد راهنمای پایان نامه نظری کامرانی ،  بهنام
استاد مشاور  شوشه  ریز ،  صدیقه نام دانشجو وجدانی ،  فروغ
ماه دفاع اسفند سال دفاع 1388
چکیده پایان نامه :

بررسی مفاهیم و نمودهای خیر و شر به عنوان اندیشه ای جهان شمول در همه اعصار و ادوار و کشف مرز میان تخیل شکل دهنده این موجودات با واقعیت نهفته در آن، به جز از طریق بررسی و مقایسه آثار مکتوب و تصاویر باقی مانده از اعصار گذشته امکان پذیر نخواهد شد.
در ماهیت این دو، ذاتاً خاصیتی نهفته است که ذهن بشر قادر به شاخ و برگ دادن و تخیل پردازی نسبت به آن است و نتیجه آن آفرینش خیل وسیع موجودات عجیب و غریب است که به عنوان فرشتگان، دیوها، شیاطین و ... در هر دوره زمانی خاص تجلی کرده اند.
کشف این مسئله ما را به سمت کتب عجائب و غرائب و تصاویر موجود در آنها هدایت می کند.از این رو در این پژوهش پس از مطالعه عقاید بنیادی اسطوره ای، مذهبی و عامیانه در مورد دیو و فرشته که در هر فصل به طور جداگانه به آن توجه شده است، به بررسی و مقایسه سه نسخه مصور عجائب المخلوقات قزوینی، پرداخته شده است. این بررسی با توجه به بانک اطلاعاتی گنجینه نسخه های خطی و نفیس کتابخانه ملی صورت گرفته است و به این نتیجه نائل آمده است که از نسخه مصور چاپ سال 1264 هجری قمری با تصویرسازی های علی قلی خویی می توان به عنوان شاخص ترین نسخه چاپ سنگی مصور عجائب المخلوقات چاپ شده در ایران در دوران قاجار و درگنجینه بخش خطی کتابخانه ملی نام برد. نسخه 1283 تقلیدی ضعیف و خام دستانه هم به لحاظ ترکیب بندی تصاویر و هم جزئیات از نسخه 1264 می باشد. نسخه چاپ سال 1310 نقاشی شده بوسیله هنرمند ناشناس با خطوط پراکنده و زمخت که از ظرافت و دقت نسخه های 1264 در آن خبری نیست- اما گاهی با بیان متناسب و متفاوت با عصر خود شامل لباس های ساده و بدون تزئین می باشد. در صورتیکه در نسخه چاپ سال 1264 تحت تأثیر مکتب پیکره نگاری درباری با فرشتگان تاجدار، با هیأت و پوشش شاهزادگان قمری رو بروئیم. نکته قابل ذکر دیگر، تفاوت پیرامونی عناصر در تصویرسازی دیو و فرشته در نسخه های 1283- 1264 است. دیوان در تصاویری با پس زمینه های واقعی شامل گیاهان، تپه ها، بناها و... الهام از نگارگری ایرانی خلق شده اند و در تصاویر فرشتگان با پس زمینه های سفید بدون هیچ گونه عنصری در پیرامونشان، روبروئیم. هر روی، آثار چاپ سنگی قاجار از زیبائی به عنوان اصلی ترین خصوصیات هنرایرانی، بهره ی فراوان برده اند. تجلی موجودات ماورایی و انتزاعی در این آثار به دلیل وجود زیر ساختهای اندیشه ای برگرفته از آموزه های دینی و عرفانی با ظاهری آراسته، زیبا و مزین است. در هر سه نسخه نقاش به طور معمول در تزئین و پرداختن جزئیات تصاویر فرشته در تناسب با دیوها، دقت نظری بیشتری را اعمال نموده است، شاید این امر گواهی بر ضعف پلیدی در رویارویی با نیکی، و پیروزی خیر بر شر به عنوان سنتی الهی، در همه ادیان است.

کلید واژه:
دیو- فرشته- عجائب المخلوقات


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :